Jan Mars
redactie, productie en bewerking
van teksten, woorden en taal




De geschiedenis van de atletiek, deel 8


Hinkstapsprong

Zelfs de meest ondeskundige toeschouwer kan zien dat het atletiekonderdeel hinkstapsprong een bizarre vergissing is. Het gaat hier immers om een manier van verspringen waarbij je moet hinkelen, terwijl verspringen en hinkelen tegenstrijdige zaken zijn. Hinkelen is, zoals bekend, je voortbewegen terwijl je daar eigenlijk niet toe in staat bent, wegens blessure, amputatie of spelregels (denk aan kinderspelletjes), zodat je niet heel ver komt. De bedoeling van verspringen is, zoals de term al verklapt, dat je ver komt. Die twee, hinkelen en verspringen werken elkaar dus tegen, als het ware.
Daar komt bij dat hinkstapsprong in wezen te complex is voor het menselijk brein. De natuurlijke beweging van het hardlopen schrééuwt als het ware om voortzetting: het ene been voor het andere. Dat plotseling te moeten onderbreken met een hink, is op z’n zachtst gezegd niet heel vanzelfsprekend. Om die reden wordt er in de dierenwereld veel en met overgave hardgelopen, maar er is geen beest dat spontaan gaat hinkelen.
Het is voor historici en sportdeskundigen dan ook een raadsel hoe de hinkstapsprong een serieus onderdeel van de atletiek heeft kunnen worden. Natuurlijk, er zijn wel meer sporten die de lachlust opwekken, denk aan curling, snelwandelen, synchroonzwemmen, rugby, net zoals er wel meer sporten zijn die eigenlijk te ingewikkeld zijn, denk aan kletteren, paard-voltige, schoonspringen, driebanden. De combinatie van èn lachwekkend èn ingewikkeld vindt men evenwel maar zelden.
Daarom kunnen we veilig concluderen dat de hinkstapsprong voortkomt uit een misverstand. Vermoedelijk is de oorzaak daarvan te vinden in een oeroud folkloristisch verschijnsel, de springprocessie. Dit is een nog steeds beoefend overblijfsel van een middeleeuwse devotie: in Echternach in Luxemburg bewegen grote groepen gelovigen zich op derde Pinksterdag in een lange stoet door de stad, waarbij ze vijf stappen vooruit doen, en daarna drie terug. Dit wordt begeleid door koperblaasmuziek die enigszins doet denken aan ‘Piet Hein’.
Waarschijnlijk heeft een amateur-atleet die aan de springprocessie deelnam ten onrechte gedacht dat dit springen een element van competitie in zich droeg. Het was evenwel niet onmiddellijk duidelijk waar het nu eigenlijk om ging bij de springprocessie: snelheid, afstand, kracht, intensiteit of nog iets anders. Ook dat element vindt men terug bij het huidige hinkstapsprong, waarvan immers evenmin onmiddellijk duidelijk is waar het om gaat: snelheid, accuratesse, afstand, een onweerstaanbare drang tot raar-doen of nog iets anders.
Het misverstand rond de diepere bedoeling van de springprocessie komt overigens meer voor. Vladimir Uljanov, beter bekend als Lenin, gebruikte het beeld van de springprocessie, zij het enigszins misvormd, om de voortgang van samenlevingen op hun weg naar het communisme te karakteriseren: twee stappen voorwaarts, één stap terug. Lenin was een erudiet man, dus dat hij dit deed, verbaast ons niet.

2008/6